Ένα βιβλίο γεννιέται για να διαβαστεί. Οι αναγνώστες του το κρατούν στη ζωή.
Κριτικές
Σχόλια αναγνωστών
Ζωή Μπόζεμπεργκ – 24 Σεπτεβρίου 2026
Η Ζωή σκέφτηκε πολύ σωστά και μου έστειλε το βιβλίο σας! Ήξερα ελάχιστα από την ιστορία των χρόνων του εμφυλίου στη Μάνη, γνωρίζω όμως αρκετά από αυτά που συνέβησαν εκείνη τη μαύρη περίοδο σε άλλες περιοχές, είτε από έργα ιστορικών είτε από μαρτυρίες ανθρώπων που κατέθεσαν προσωπικές εμπειρίες συχνά παρόμοιες με όσα έζησε η οικογένειά σας ή και ακόμη χειρότερες. Βρήκα όμως στο βιβλίο σας κάτι πολύ ιδιαίτερο. Ξετυλίγετε την ιστορία του Λευτέρη-πατέρα σας, φέρνετε στο φως τα συναισθήματά του και τις σκέψεις του με έναν χαμηλόφωνο τρόπο που αποπνέει τέτοια τρυφερότητα που φτάνει να γίνεται σχεδόν απτή! Θα σκέφτομαι πάντα το βιβλίο σας σαν μια ιστορία απέραντης οικογενειακής αγάπης.
Σούλα Πελεκάνου – 7 Αυγούστου 2026
Με μεγάλο ενδιαφέρον και ακόμη μεγαλύτερη συγκίνηση διάβασα το βιβλίο του Βασίλη Κυβέλλου “Ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους” σχεδόν απνευστί. Με γλώσσα που διακρίνεται για τον λεξιλογικό της πλούτο και για την ικανότητά της να μεταδίδει παραστατικά συναισθήματα και εικόνες, μας μιλά για την οικογενειακή τραγωδία, τη φρίκη, το σκοτάδι του Εμφυλίου και για τον συγκλονιστικό αγώνα του πατέρα του Λευτέρη για να επιβιώσει και να προοδεύσει και παράλληλα να κατανοήσει και να μη μισήσει – κι ας τον στοίχειωνε ο άδικος χαμός της μάνας και της αδελφής του.
Η αναφορά στον πατέρα τού Σταύρακα και η σκηνή του κυνηγιού είναι μια απάντηση για το πώς δημιουργήθηκε το τέρας που ρήμαξε την οικογένειά τους.
Οικτίρουμε τον Σταύρακα για τον πατέρα που του έλαχε και επηρέασε τόσο καταστροφικά τη ζωή του, ενώ θαυμάζουμε τον υπέροχο πρωταγωνιστή Λευτέρη για το κουράγιο, την ενσυναίσθηση, την ανεξάντλητη ανθρωπιά και καλοσύνη, το αδιάλειπτο ενδιαφέρον του για μια ενσυνείδητη κοινωνία με αξίες και ιδεώδη, που τόσο μας λείπουν σήμερα. Αρετές που του κληροδότησε ο έντιμος δημοκράτης πατέρας του, και αυτός με τη σειρά του μετέδωσε στα παιδιά του. Γιατί και στον συγγραφέα και γιό του διακρίνουμε την ποιότητα του ανθρώπου Λευτέρη, ο οποίος με τον τρόπο ζωής του πραγμάτωσε το απόφθεγμα “Ως χαρίεν έστ’ άνθρωπος, όταν άνθρωπος η”.
Σήμερα, που περισσότερο από ποτέ έχουμε ανάγκη από θετικά πρότυπα, είναι παρήγορο να τα συναντάμε σε ένα βιβλίο που έχει τη θέρμη του προσωπικού βιώματος. Και γι’ αυτό τον λόγο, καθώς και για το γεγονός ότι αποτελεί ηχηρή μαρτυρία για τα χρόνια του Εμφυλίου, θεωρώ το βιβλίο αυτό πολύτιμο.
Βασίλη σ’ ευχαριστούμε.
Ειρήνη Κυβέλλου – 20 Ιουλίου 2026
Κατάθεση ψυχής βγαλμένη από αληθινά γεγονότα που σημάδεψαν τον παππού μου. Πόνος, πίκρα, ανατριχίλα, βαρβαρότητα, φόβος… ποικίλα συναισθήματα εναρμονίζονται με την ατμόσφαιρα του βιβλίου, συνθέτοντας ένα αξιόλογο έργο που ξεπερνάει τις προσδοκίες του μέσου αναγνώστη. Κάθε σελίδα σε ταξιδεύει πίσω στον χρόνο…σου πλάθει εικόνες…σε αφυπνίζει…σου διεγείρει σκέψεις και προβληματισμούς. Δεν πρόκειται απλά για ένα βιβλίο. Πρόκειται για ένα “μνημόσυνο” αυτών των ψυχών που έσβησαν τόσο άδικα εκείνη την εποχή.
[Παππού μου, όταν έρθω να σε ψάξω, ξέρω πού θα σε βρω…γιατί… ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους.]
Μάγδα Λουκάκου – 16 Ιουλίου 2026
Το βιβλίο του Βασίλη, φίλου, γιατρού και συγγενή μου, με συγκίνησε βαθιά. Δεν άργησα να ταυτιστώ με την ιστορία και τους ανθρώπους της.
Με συγκλόνισε ο τρόπος με τον οποίο αποδόθηκε η αφήγηση. Παρότι πραγματεύεται την πίκρα, τον πόνο και τις ζωές που χάθηκαν άδικα, δεν εγκλωβίζεται στη θλίψη. Αντίθετα, μέσα από τη δύναμη της μυθοπλασίας, προσφέρει μια διέξοδο, λυτρώνοντας το ασήκωτο βάρος που κουβαλούσαν αυτές οι βασανισμένες ψυχές.
Η σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν προσδίδει ζωντάνια και αμεσότητα στην αφήγηση, ενώ το τέλος είναι πραγματικά εξαιρετικό, αφήνοντας στον αναγνώστη μια αίσθηση συγκίνησης και ελπίδας.
Καλοτάξιδο Βασίλη και στο επόμενο.
Μαρία Φράγκου – 14 Ιουλίου 2026
| Σκέψεις και συναισθήματα: Η ανάγνωση ενός βιβλίου αποκτά μια διαφορετική διάσταση όταν γνωρίζεις προσωπικά τον συγγραφέα. Είναι μια συνεχής προσπάθεια να αφήσεις στην άκρη την προσωπική σχέση και να σταθείς απέναντι στο έργο μόνο ως αναγνώστης. Το μυθιστόρημα θίγει πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα χωρίς να επιχειρεί να καθοδηγήσει ή να επιβάλει μια συγκεκριμένη άποψη. Αντίθετα, αφήνει χώρο στον αναγνώστη να προβληματιστεί και να διαμορφώσει τα δικά του συμπεράσματα, κάτι που εκτίμησα ιδιαίτερα. Η γραφή είναι ζωντανή και συναισθηματική, όμως η πραγματική δύναμη του βιβλίου βρίσκεται στους χαρακτήρες του. Είναι εκείνοι που δίνουν υπόσταση στην ιστορία και είναι αυτοί που μένουν περισσότερο στη μνήμη του αναγνώστη. Ο Σταύρακας με προβλημάτισε έντονα. Με έκανε να αναρωτηθώ για το πόσοι άνθρωποι σαν εκείνον υπάρχουν γύρω μας και πόσο καθοριστικό ρόλο μπορούν να παίξουν τα βιώματα και η ανατροφή στη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός ανθρώπου. Τα λάθη, οι παραλείψεις και οι σιωπές μπορούν να σημαδέψουν μια οικογένεια και να καθορίσουν τη ζωή των μελών της. Το σπουδαιότερο πρόσωπο του βιβλίου, όμως, είναι ο Λευτέρης. Δεν είναι ο ήρωας που εντυπωσιάζει με τις πράξεις του, αλλά με τα συναισθήματά του. Είναι ένας βαθιά ανθρώπινος χαρακτήρας, που φοβάται, πονά, κουβαλά το βάρος της μνήμης και τις ενοχές του. Το όνειρο λειτουργεί ως ένα πέρασμα στο παρελθόν, το οποίο εξακολουθεί να ζει μέσα του και ζητά να ακουστεί. Η λύτρωση έρχεται όταν βρίσκει τη δύναμη να αντικρίσει κατάματα τις πιο σκοτεινές αναμνήσεις του. Η φράση του βιβλίου «Μερικοί άνθρωποι δεν είναι πλασμένοι για να γίνουν ήρωες. Όμως οι αληθινοί ήρωες είναι αυτοί που καταφέρνουν να μείνουν στη ζωή τους πραγματικοί άνθρωποι» συμπυκνώνει, κατά τη γνώμη μου, όλη την πορεία του Λευτέρη και αποτελεί το βαθύτερο μήνυμα του μυθιστορήματος. Η μεγαλύτερη νίκη απέναντι στη βία και το μίσος δεν είναι η εκδίκηση, αλλά η διατήρηση της ανθρωπιάς. Κλείνοντας την τελευταία σελίδα, ένιωσα πως το βιβλίο είχε ήδη καταφέρει να μου γεννήσει σκέψεις και έντονα συναισθήματα. Και αυτό, για μένα, είναι ένα από τα σημαντικότερα γνωρίσματα ενός καλού μυθιστορήματος. Για μια πρώτη συγγραφική προσπάθεια, θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα αξιόλογη και αφήνει πολλές υποσχέσεις για τη συνέχεια. Συγχαρητήρια στον συγγραφέα και προσωπικό γιατρό μου. |
Δομνίκη Χατζηευστρατίου – 7 Ιουλίου 2026
Το υπέροχο βιβλίο σου, πέρα από τη βαθιά συναισθηματική του προσέγγιση είχε ενδιαφέρουσα πλοκή, με αναπάντεχες εξελίξεις, σε προβληματίζε,σε αφυπνιζε, σου δημιουργούσε έντονες αντιδράσεις, ταυτιζόσουν και ήθελες απονομή δικαιοσύνης.
Ο ποιητικός σου λόγος άγγιζε την ψυχη, και το μυαλο!
Μια ειλικρινής κατάθεση ψυχής με αμεσότητα και αγάπη που με συγκίνησε και μ’έφερε πιο κοντά στον άνθρωπο συγγραφέα !!!
ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ για την πρώτη σου συγγραφική απόπειρα! Επιβάλλεται να συνεχίσεις!!!!!!
Νίκος Ανδρουλιδάκης – 2 Ιουλίου 2026
Ένα όμορφο βιβλίο από έναν άνθρωπο ζεστό, ευγενικό, ευαίσθητο που αποφάσισε να εκτεθεί λογοτεχνικά. Η αναζήτηση της αλήθειας του πατέρα σου, αλλά και η δική σου μέσα από ένα ταξίδι στο χρόνο, στο παρελθόν της οικογένειας σου, στον τόπο και στο μέλλον μας σε ένα κόσμο που αλλάζει. Είναι αλήθεια ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να ξεφύγει από την παιδική του ηλικία, από την οικογένεια του, από ενα παρελθόν που φωλιάζει μέσα μας από παιδί και διαμορφώνει τον ψυχισμό του καθενός μας
Εύχομαι και πιστεύω αυτός ο τρυφερός Βασίλης να συνεχίσει να μας χαρίζει ανάλογες στιγμές.
Πέτρος Γεναρέλλης – 30 Ιουνίου 2026
Πρόσφατα προμηθεύτηκα το βιβλίο σου ,που διάβασα μονομιάς με σεβασμό, συγκίνηση και ανυπομονησία
Σεβασμό και συγκίνηση για την αξιοπρέπεια και αυταπάρνηση που επέδειξαν τά δικά σου πρόσωπα όταν αδυσώπητη μοίρα σε ντελικάτα κορμιά κάρφωσε τα νύχια της.
Ανυπομονησία για την ευρηματική πλοκή και την περίτεχνη εξέλιξη της μερικής μυθοπλασίας
Για απόδοση λογοτεχνικών περγαμηνών θα ήμουν διστακτικός να μιλήσω, θεωρώντας πως δεν αποζητάς επαίνους παρά μόνο την ικανοποίηση μιας οφειλής και μιας λυτρωτικής ανάγκης
Εν κατακλείδι, αν με κάποια δόση αυθαιρεσίας δεχτούμε ότι και η ύπαρξη μας συνιστά μιά εικονική πραγματικότητα, τότε εύλογα λέμε πως και η διατήρηση τής μνήμης των δικών μας αποτελεί μια άλλη πραγματικότητα που μόνο η λήθη μπορεί να κάνει ανυπαρξία.
Σωτήρης Κουράντης – 11 Ιουνίου 2026
Καλησπέρα. Από τον πρόλογο συνέχισα χωρίς παύση και τελείωσα σε δύο απογεύματα. Με συγκίνησε καθώς θυμήθηκα τα παιδικά χρόνια στην δεκαετία του 1950 και μετά. Στην γειτονιά του Αγ.Βασιλειου, ο Θείος Στάθης γιατρός γύρισε από Αη Στράτη, φίλοι όπως η Άννα απο το Τρίκερι, ο Ηπειρώτης φούρναρης του εφεδρικού ΕΛΑΣ και κουμπάρος του πατέρα μου, ο γείτονας Γιάννης με κλονισμένη υγεία από Μακρόνησο, και δύο πολιτικοί πρόσφυγες. Θυμήθηκα αυτούς και άλλους με συγκίνηση αυτά τα δύο απογεύματα της ανάγνωσης του βιβλίου σας. Σάς ευχαριστώ θερμά.
Παναγιώτης Γ. Ανδρέου. Συνταξιούχος καθηγητής Μ.Ε. (Θεολόγος-Φιλόλογος) – 29 Μαΐου 2026
Πριν λίγες μέρες, διάβασα το βιβλίο του «γιατρού μου». Είναι ο προσωπικός γιατρός, συνδυάζοντας την ακρίβεια της επιστήμης (γιατρός) και τη συνέπεια της φροντίδας (μου). Την αρχική έκπληξη για το γεγονός ότι, εκτός από συνταγογράφος, είναι και μυθιστοριογράφος, διαδέχτηκε το ενδιαφέρον για το περιεχόμενο του βιβλίου και την παρουσίασή του. Ο τίτλος ενίσχυσε την επιθυμία να… «ακροαστώ» τον γιατρό μου.
Το σημείωμα που ακολουθεί είναι η καταγραφή κάποιων σκέψεων και συναισθημάτων, όπως τα ένιωσα ως αναγνώστης, και μόνο. Γι’ αυτό και είναι σαν να υπογραμμίζω τα σημεία που ξεχώρισα και σχολιάζω. Γιατί, το διάβασμα ενός βιβλίου προϋποθέτει αυτή τη «μεταχείριση». Πρέπει να φεύγει από τον αναγνώστη με τα σημάδια της ανάγνωσης.
Αναφέρθηκα, ήδη, στον τίτλο: «Ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους». Δεν μπορεί να είναι στον Παράδεισο κάποιος που έζησε ή πέθανε ως απρόσωπος. Ο Παράδεισος είναι «κοινωνία προσώπων». Αυτά τα πρόσωπα, στις άγνωστες πτυχές τους, επιχειρεί ο Κυβέλλος να αποκαλύψει. Σε πρώτο επίπεδο ο πατέρας του («Λευτέρης» – Αντώνης) και οι δικοί του (ξεχωρίζω την Περσεφόνη και την Ελένη – ονόματα με ισχυρό τον συμβολισμό μιας αέναης ύπαρξης). Αυτά τα πρόσωπα, εξάλλου, είναι και οι κοινωνοί μιας ευχαριστιακής κατάληξης στην οποία καταφέρνει ο συγγραφέας να οδηγήσει και να δικαιώσει, παράλληλα, τον δικό του στόχο: να φωτίσει «τον ήρωα και πρωταγωνιστή τούτων των σελίδων». Γιατί η σεμνότητα και η εντιμότητα αυτών των ανθρώπων κρατούσαν στη σκιά αυτό τους το μεγαλείο, το ότι «έβγαιναν, πάντα, μπροστά».
Παραλείπω, σκόπιμα, την αναλυτική αναφορά στα γεγονότα, από τη μια και στην επισήμανση στοιχείων ύφους, από την άλλη. Δίνω, όμως, τη διαβεβαίωση ότι το μυθιστόρημα έχει έντονη, κάποιες φορές κινηματογραφική, δράση, απρόβλεπτο τέλος (η «κάθαρση») και πλήθος λυρικών εικόνων της φύσης και της ζωής.
Κάποια σημεία, εν τούτοις, ξεχωρίζω. Αντιγράφω από το βιβλίο:
- «Η αλήθεια και το ψέμα, το κακό και το καλό, ο φίλος κι ο εχθρός, ο πατριώτης κι ο προδότης είχαν χάσει την απόλυτη σημασία τους». (σελ 45)
- «Παρελθόν ή μέλλον;» (σελ. 47 – όλη η παράγραφος).
- «Όχι άλλες θυσίες, αρκετά!» (σελ. 56).
- «Σε απέναντι μαχαλάδες γεννηθήκαμε, χωρίς να μας ρωτήσουν ποιον προτιμάμε. Έσκαψαν κι ένα αυλάκι ανάμεσα και μας είπαν: ΄΄Αυτό είναι! Μήτε να το διαβείτε μπορείτε μήτε να το μπαζώσετε!΄΄ (σελ. 63).
- «Στις ακτές της Πειραϊκής το ταβερνάκι αυτό…» (σελ. 90).
- «Εξώπορτα της Αθήνας ποτέ δεν ένιωσαν οι Πειραιώτες.» (σελ. 131).
- «Είναι κι η αποδοχή των ορίων μας πράξη ταπεινοφροσύνης, μα και ύστατης γενναιότητας.» (σελ. 169).
Καθένα από αυτά αποτελούν, από μόνα τους, θέμα ανάπτυξης. Το σίγουρο είναι ότι μέσα από αυτά αναδεικνύεται ο «εξοπλισμός» του συγγραφέα σε ιδεολογικό, κοινωνικό, πολιτιστικό πλούτο. Αδικώ εδώ δυο εξαιρετικά τέτοια «εφόδια» του: όσα γράφει για τις ομάδες ποδοσφαίρου και για το καφενείο με τα χαρτιά και το τάβλι.
Πριν το τέλος, καλό να επισημάνω το «τέχνασμα» που, με επιτυχία, αξιοποιεί ο Κυβέλλος για να δώσει στην αφήγησή του δυναμική και στην εξέλιξή της, ως θέμα και στη λογοτεχνική δομή της. Η εμπειρία του χειρουργείου, που υποβάλλεται ο Λευτέρης, φέρνει το σήμερα (με τα σχετικά πρόσωπα) στο προσκήνιο αλλά, κυρίως, αναδύει το κομμάτι του ψυχισμού του ήρωα που βρίσκεται «υπό νάρκωση» και φωτίζεται με την «ανάνηψη» (πιστεύω, γιατρέ, να πετυχαίνω την αντιστοιχία).
ΥΓ: Το βιβλίο ξεκίνησε από την επιθυμία του συγγραφέα να φέρει στο φως «την αλήθεια της ψυχής» του πατέρα του. Αυτό, ευτυχώς, δεν έμεινε στο συρτάρι του γραφείου του ή στον σκληρό δίσκο του Η/Υ. Το μοίρασε «Μετά φόβου Θεού… » (σελ. 19). Και έγινε έτσι το «φάγετε και πίετε» κτήμα των αναγνωστών – κοινωνών, αποκτώντας τη δική του ταυτότητα και αυτονομία. Γιατί ισχύει αυτό που γίνεται πάντα με κάθε έργο δημιουργίας: όταν φεύγει από τα χέρια του δημιουργού του, ανήκει πλέον στο κοινό του. Ο «Λευτέρης» – Αντώνης είναι ο δικός μου Γιώργος. Για άλλον Κώστας ή Βασίλης. Άλλοτε, πάλι, Κατίνα ή Ελένη. «Αιωνία αυτών η μνήμη» (σελ. 176).
Κωνσταντίνος Βαλής – 21 Μαΐου, 2026
«Ο παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους» του Βασίλειου Α. Κυβέλλου είναι ένα μυθιστόρημα του οποίου τα γεγονότα, μέσω της ανάκλησης, καθιστούν άμεση την αφήγηση η οποία με αρωγό την αγωνία καθηλώνουν τον αναγνώστη για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.
Η χρήση του εγκιβωτισμού ανάμεσα στη νόσο και την ονειρική φαντασία γίνονται η αφορμή αναπάντεχων συναντήσεων του παρελθόντος οι οποίες αφυπνίζουν συναισθήματα για το χαμό προσφιλών προσώπων, την αναγκαστική φυγή, το παράλογο του πολέμου με αποκορύφωμα την ανακούφιση – δικαίωση- εξιλέωση.
Ο λόγος ζωντανός, εκφραστικός, αβίαστος με ιδιωματικά στοιχεία, σχηματίζουν εύκολα εικόνες που φανερώνουν με αδιαμφισβήτητο τρόπο την καλλιτεχνική έκφραση.
Είναι ένα βιβλίο που εντυπώνεται στον αναγνώστη μετατρέποντάς τον ενεργά μέτοχο της ιστορίας. Η επιτυχία έγκειται στο συνδυασμό συναισθημάτων και προβληματισμών που θα παραμείνουν στο μυαλό του αναγνώστη για καιρό αφότου το τελειώσει.
Η γνώμη σας
Αν διαβάσατε το βιβλίο και επιθυμείτε να μοιραστείτε τις σκέψεις σας, θα χαρώ να τις διαβάσω. Με τη συγκατάθεσή σας, ένα απόσπασμα της κριτικής σας μπορεί να δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα.